"Giełdziarze" - Revision history

Gsapijaszko: zamienił w treści „---” na „—”

2012-03-16T19:05:21Z

zamienił w treści „---” na „—”

Gsapijaszko at 21:28, 31 July 2011

2011-07-31T21:28:25Z

Gsapijaszko: Utworzył nową stronę „{{MetaUtwor |klucz=gieldziarze-1921-02-18 |Autor= |Tytul="Giełdziarze" |Published = Czas |Nr = 38 |Data = 1921-02-18 |Strona = 2-3 |Przedruk = |Uwagi = |Gatunek = {{G...”

2011-07-31T21:17:02Z

Utworzył nową stronę „{{MetaUtwor |klucz=gieldziarze-1921-02-18 |Autor= |Tytul="Giełdziarze" |Published = Czas |Nr = 38 |Data = 1921-02-18 |Strona = 2-3 |Przedruk = |Uwagi = |Gatunek = {{G...”

New page

{{MetaUtwor
|klucz=gieldziarze-1921-02-18
|Autor=
|Tytul="Giełdziarze"
|Published = Czas
|Nr = 38
|Data = 1921-02-18
|Strona = 2-3
|Przedruk =
|Uwagi =
|Gatunek = {{Gatunek|Rodzaj=Recenzja|Klucz=tuwim-gieldziarze-1920-12-09}}
|Źródło = {{Źródło|Typ=Journal|Klucz=czas-1921-38}}
|Treść =
Piszą nam z Warszawy:

Pan Julian Tuwim, jeden z najwybitniejszych poetów młodej Polski, żyd z pochodzenia, wyznania --- a dodajmy i z rodzaju talentu! --- Ogłosił świeżo w jednem z pism warszawskich wiersz pt.: "Giełdziarze", będący namiętną, z temperamentem oryentalnym napisaną dyatrybą przeciw paskarstwu, lichwiarstwu, spekulacyi walutowej i brutalnemu używaniu życia w dzisiejszej dobie. Tendencya ta została jednak przetłomaczona na szczery język poetycki, a że p. Tuwim rozporządza niepospolitym talentem, przeto wyszła rzecz silna, do głębi serc wstrząsająca. Użył wprawdzie w jednem miejscu poeta zwrotu o "gudłajach" i "szajgecach" --- gudłajami nazywa się w Królestwie chassydów, szajgecami "cywilizowanych" żydów --- ale, że wierszowi nie przyświecała tendencya antysemicka, to chyba nie ulega wątpliwości. Dla przykładu pozwalamy sobie zacytować początek tego utworu:
<poem>
Wybiegają w południe i w popłochu pędzą
W nerwowych mózgach skaczą kursa, akcye, czeki...
Mówią do siebie, liczą, biegną, byle prędzej...
Zapinając po drodze pękate swe teki.

Wczoraj kupił za milion, dzisiaj za dwa sprzeda
Kupi jeszcze. --- Gdzie dostać? --- Leci, płaci więcej,
Był w cukierni, był w banku, targuje się, nie da,
Liczy, ''gemacht'', wziął, pędzi, sprzedał. Sto tysięcy.

A jutro znów pobiegną z giełdy do kawiarni,
Puszczą w ruch bystre oczy i paluchy drżące,
I znów obsiądą stolik jak spiskowcy czarni,
Rzucają krótkie słowa i grube tysiące.

W twarz dadzą sobie napluć za tyle a tyle,
Obetrą gębę ręką, a sumę --- przeliczą
Poproś ich o Chrystusa --- zapytają: ile?
A gdy zgodzisz się --- przyjdą jutro ze zdobyczą!

Gudłaje w drogich futrach, w jedwabnej bialiźnie,
Wystrojone szajgece w eleganckich butach,
Chamy, bydło, spasione na własnej ojczyźnie!
Którą codziennie w obcych kupczycie walutach.
</poem>

Wiersz ten, którego tylko sam początek przytaczamy, zrobił w Warszawie silne wrażenie, a wczoraj doprowadził nawet niektóre sfery żydowskie do ostrej demonstrancyi przeciw poecie. Miano bowiem deklamować ów wiersz na jednym z tak modnych obecnie "wieczorów autorskich", a program wieczoru (poświęcony poezyom Tuwima i Wierzyńskiego) był z góry zapowiedziany. Na sali zgromadziła się znaczna liczba publiczności żydowskiej. W chwili, gdy zaczęto deklamować "Giełdziarzy", z grona tej publiczności rozległy się przeraźliwe gwizdy, krzyki i protesty. Hałas został jednak wywołany nie tyle przez "gudłajów" czy "szajgierów", ile przez grono syonistycznych studentów i studentek żydowskich z pomiędzy których poczęły padać pod adresem poety okrzyki: "zdrajca, renegat, odszczepieniec, oszczerca żydów" itd. Publiczność w odpowiedzi na tę manifestacyę zgotowała Tuwimowi burzliwą owacyę, sprawców zaś zajścia, którzy nie chcieli dobrowolnie sali opuścić, zmusiła do tego policyą.

W ten sposób największy talent poetycki, jaki żydzi u nas wydali, został przez nacyonalistyczny kierunek żydowski potępiony; od czci odsądzony jako oszczerca i "antysemita". Jest to jaskrawy dowód, jak często tą nazwą szafują narodowe koła żydowskie jak najniesłuszniej. A każde nadużycie musi się zemścić!
}}

@@ Line 14: / Line 14: @@
 Piszą nam z Warszawy:
-Pan Julian Tuwim, jeden z najwybitniejszych poetów młodej Polski, żyd z pochodzenia, wyznania --- a dodajmy i z rodzaju talentu! --- Ogłosił świeżo w jednem z pism warszawskich wiersz pt.: "Giełdziarze", będący namiętną, z temperamentem oryentalnym napisaną dyatrybą przeciw paskarstwu, lichwiarstwu, spekulacyi walutowej i brutalnemu używaniu życia w dzisiejszej dobie. Tendencya ta została jednak przetłomaczona na szczery język poetycki, a że p. Tuwim rozporządza niepospolitym talentem, przeto wyszła rzecz silna, do głębi serc wstrząsająca. Użył wprawdzie w jednem miejscu poeta zwrotu o "gudłajach" i "szajgecach" --- gudłajami nazywa się w Królestwie chassydów, szajgecami "cywilizowanych" żydów --- ale, że wierszowi nie przyświecała tendencya antysemicka, to chyba nie ulega wątpliwości. Dla przykładu pozwalamy sobie zacytować początek tego utworu:
+Pan Julian Tuwim, jeden z najwybitniejszych poetów młodej Polski, żyd z pochodzenia, wyznania — a dodajmy i z rodzaju talentu! — Ogłosił świeżo w jednem z pism warszawskich wiersz pt.: "Giełdziarze", będący namiętną, z temperamentem oryentalnym napisaną dyatrybą przeciw paskarstwu, lichwiarstwu, spekulacyi walutowej i brutalnemu używaniu życia w dzisiejszej dobie. Tendencya ta została jednak przetłomaczona na szczery język poetycki, a że p. Tuwim rozporządza niepospolitym talentem, przeto wyszła rzecz silna, do głębi serc wstrząsająca. Użył wprawdzie w jednem miejscu poeta zwrotu o "gudłajach" i "szajgecach" — gudłajami nazywa się w Królestwie chassydów, szajgecami "cywilizowanych" żydów — ale, że wierszowi nie przyświecała tendencya antysemicka, to chyba nie ulega wątpliwości. Dla przykładu pozwalamy sobie zacytować początek tego utworu:
 <poem>
    Wybiegają w południe i w popłochu pędzą
@@ Line 22: / Line 22: @@
    Wczoraj kupił za milion, dzisiaj za dwa sprzeda
-   Kupi jeszcze. --- Gdzie dostać? --- Leci, płaci więcej,
+   Kupi jeszcze. — Gdzie dostać? — Leci, płaci więcej,
    Był w cukierni, był w banku, targuje się, nie da,
    Liczy, ''gemacht'', wziął, pędzi, sprzedał. Sto tysięcy.
@@ Line 32: / Line 32: @@
    W twarz dadzą sobie napluć za tyle a tyle,
-   Obetrą gębę ręką, a sumę --- przeliczą
+   Obetrą gębę ręką, a sumę — przeliczą
-   Poproś ich o Chrystusa --- zapytają: ile?
+   Poproś ich o Chrystusa — zapytają: ile?
-   A gdy zgodzisz się --- przyjdą jutro ze zdobyczą!
+   A gdy zgodzisz się — przyjdą jutro ze zdobyczą!
    Gudłaje w drogich futrach, w jedwabnej bieliźnie,

@@ Line 36: / Line 36: @@
    A gdy zgodzisz się --- przyjdą jutro ze zdobyczą!
-   Gudłaje w drogich futrach, w jedwabnej bialiźnie,
+   Gudłaje w drogich futrach, w jedwabnej bieliźnie,
    Wystrojone szajgece w eleganckich butach,
    Chamy, bydło, spasione na własnej ojczyźnie!