Gsapijaszko at 16:05, 17 June 2017

2017-06-17T16:05:07Z

Gsapijaszko: Gsapijaszko przeniósł stronę Limeryki:Prehistoria do Limeryki/Prehistoria: ujednolicenie

2017-06-17T15:58:23Z

Gsapijaszko przeniósł stronę Limeryki:Prehistoria do Limeryki/Prehistoria: ujednolicenie

Gsapijaszko at 18:53, 16 June 2017

2017-06-16T18:53:52Z

Gsapijaszko: Utworzono nową stronę "Data powstania pierwszego limeryku ginie w pomroce dziejów. Niektórzy chcieliby widzieć pierwszy wiersz z tego gatunku w twórczości Arystofanesa: Łotrzy..."

2017-06-16T18:38:56Z

Utworzono nową stronę "Data powstania pierwszego limeryku ginie w pomroce dziejów. Niektórzy chcieliby widzieć pierwszy wiersz z tego gatunku w twórczości Arystofanesa: <poem> Łotrzy..."

New page

Data powstania pierwszego limeryku ginie w pomroce dziejów. Niektórzy chcieliby widzieć pierwszy wiersz z tego gatunku w twórczości Arystofanesa:
<poem>
Łotrzyk pewien powożąc rydwanem
W ścianę domu wyrżnął łbem nad ranem.
Widząc ów przypadek
Rzekł pewien świadek:
,,Czaszka pękła, cóż, nie jest taranem''.
przełożył Maciej Słomczyński
</poem>

Inni wskazują na Szekspira, który nie stronił od tego typu rymów, np. pieśń Stefano w ''Burzy'' oraz Jagona w ''Otellu'':

<poem>
And let me the Cannakin clinke, clinke:
And let me the Cannakin clinke.
A Souldiers a man:
Oh, mans life's but a span,
Why then let a Souldier drinke.

Uderzmy w puchary: buch, buch!
Uderzmy w puchary: buch!
Łyk rzeźwi człowieka
A życie ucieka
Więc dalej! niech pije, kto zuch!
przełożył Józef Paszkowski
</poem>

Jednak większość badaczy gatunku jako na protoplastę gatunku wskazuje na zachowany w British Museum, a cytowany przez Roberta Swanna i Franka Sidgwicka (''The Making of Verse: a Guide to English Metres,'' Sidgwick & Jackson, London 1934, str. 102), ''Harleian Manuscript'' 7322:

<poem>
The lion is wondirliche strong,
& ful of wiles of wo;
& wether he pleye
other take his preye
he can not do bot slo.
</poem>

Jak łatwo zauważyć, wiersz ten posiada rymy abccb, nie mniej jednak odpowiada ogólnej definicji limeryku. W tłumaczeniu Macieja Słomczyńskiego limeryk ten brzmi następująco:

<poem>
Lew, mocarz między zwierzęty,
Przebiegły jest i niepojęty.
Choć igra wesoło,
Bacznie patrzy wkoło,
Kogo ujrzy, tego pożre, przeklęty!
</poem>

Z przełomu trzynastego i czternastego wieku pochodzi następująca zwrotka:

<poem>
Ewe bleateth after lamb,
Low'th after calve coo;
Bullock starteth,
Bucke farteth --
Merry sing cuckoo!
</poem>

Ta sama forma (abccb) pojawia się dwieście lat później w bezsensownych (szalonych) pieśniach mamrotanych przez obdartych, wędrujących żebraków, którzy --- po rozwiązaniu przykościelnych przytułków żebraczych przez Henryka VIII w 1536 r. --- w ten sposób zdobywali środki do życia.

Ten zaś limeryk przypisywany jest królowej Elżbiecie I (1533-1603):

<poem>
The daughter of debate
Who discord aye doth sow,
Hath reaped no gain
Where former reign
Hath taught still peace to grow.
</poem>

Przy założeniu, że rymy abccb mogą być traktowane jako forma prawdziwego limeryku, można stwierdzić, że forma limerykowa była stosowana do budowy zwrotek w dłuższych utworach, m.in. zwrotek w piosence Tom o’Bedlam wydanej w 1815 r.:

<poem>
For to see Mad Tom of Bedlam
Ten thousand miles I traveled
Mad Maudlin goes
On dirty toes
To save her shoes from gravel.

Still I sing bonny boys, bonny mad boys
Bedlam boys are bonny
For they all go bare
and they live by the air
And they want no drink nor money.

I went down to Satan's kitchen
To break my fast one morning
And there I got
Souls piping hot
All on the spit a-turning.

Still I sing bonny boys, bonny mad boys
...
</poem>

Innym przykładem może być zwrotka z piosenki o tytoniu, datowana na 1568 rok, której autorem jest Robert Wisdome:

<poem>
The Indian weed, withered quite,
Green at morn, cut down at night,
Shows the decay,
All flesh is hay:
Thus think, then drink Tobacco.
</poem>

Z 1606 r. pochodzi madrygal przypominający współczesne limeryki:

<poem>
O metaphysical Tobacco,
Fetched as far as from Morocco,
Thy searching fume
Exhales the rheum,
O metaphysical Tobacco.
</poem>

Ten mały utwór posiada większość cech związanych z limerykiem: zamknięta, pięcioliniowa struktura o rymach aabba, ostatnia linia jest powtórzeniem pierwszej, występuje w nim odwołanie do nazwy geograficznej, bazuje też na nieregularnym rytmie, który wymusza lekki efekt nonsensowny.

Wiadomo natomiast, iż po raz pierwszy słowo limerick w takim znaczeniu, w jakim znane jest nam obecnie, pojawiło się w listach krążących między Ambrose Beardsley’em i Leonardem Smithers’em w 1898 roku. Jak chce legenda, pochodzenia należałoby doszukiwać się w nazwie irlandzkiego miasta Luimneach, która to nazwa przetłumaczona na angielski brzmi Limerick. Legenda ta mówi o powracających z Francji irlandzkich powstańcach, którzy do każdego limeryku śpiewali chórem refren ,,Oh, won’t you come up to Limerick?”.

Nie dociekając już, kto był autorem pierwszego limeryku, pójdźmy w ślady Antoniego Marianowicza i złóżmy mu hołd:

<poem>
Czy zwał się John, Henry czy Eryk
dokonał od obu Ameryk
większego odkrycia.
I tego chcę czcić ja,
kto pierwszy ułożył limeryk
Antoni Marianowicz
</poem>

@@ Line 1: / Line 1: @@
 Data powstania pierwszego limeryku ginie w pomroce dziejów. Niektórzy chcieliby widzieć pierwszy wiersz z tego gatunku w twórczości Arystofanesa:
 <poem>
@@ Line 128: / Line 130: @@
 </poem>
+<noinclude>===Przypisy===
-===Przypisy===
+<references/></noinclude>

@@ Line 26: / Line 26: @@
 </poem>
-Jednak większość badaczy gatunku jako na protoplastę gatunku wskazuje na zachowany w British Museum, a cytowany przez Roberta Swanna i Franka Sidgwicka (''The Making of Verse: a Guide to English Metres,'' Sidgwick & Jackson, London 1934, str. 102), ''Harleian Manuscript'' 7322:
+Jednak większość badaczy gatunku jako na protoplastę gatunku wskazuje na zachowany w British Museum, a cytowany przez Roberta Swanna i Franka Sidgwicka (''The Making of Verse: a Guide to English Metres,'' Sidgwick & Jackson, London 1934, str. 102<ref>https://archive.org/details/makingofverse030244mbp</ref>), ''Harleian Manuscript'' 7322:
 <poem>
@@ Line 127: / Line 127: @@
         Antoni Marianowicz
 </poem>

← Older revision	Revision as of 15:58, 17 June 2017
(No difference)

Limeryki/Prehistoria - Revision history

Gsapijaszko at 16:05, 17 June 2017

Gsapijaszko: Gsapijaszko przeniósł stronę Limeryki:Prehistoria do Limeryki/Prehistoria: ujednolicenie

Gsapijaszko at 18:53, 16 June 2017

Gsapijaszko: Utworzono nową stronę "Data powstania pierwszego limeryku ginie w pomroce dziejów. Niektórzy chcieliby widzieć pierwszy wiersz z tego gatunku w twórczości Arystofanesa: Łotrzy..."